İZMİR UYURKEN YAKLAŞIK 75 BİN KİŞİ ÇALIŞIYOR
İZMİR UYURKEN YAKLAŞIK 75 BİN KİŞİ ÇALIŞIYOR
İzmir geceleri sanıldığı kadar sessiz değil. Hastanelerden fabrikalara, güvenlikten lojistiğe, otellerden fırınlara kadar kentin çarkları 24 saat dönüyor. 6N1K’nın resmî istihdam ve vardiya verilerini birlikte değerlendirerek yaptığı hesaplama, gece 00.00-06.00 arasında İzmir’de aynı anda çalışanların sayısının yaklaşık 75 bin kişi düzeyinde olabileceğine işaret ediyor. Makul tahmin aralığı ise 65-85 bin kişi.
1,46 MİLYON ÇALIŞANLI DEV EKONOMİ
İzmir’de sosyal güvenlik kapsamındaki aktif çalışan sayısı yaklaşık 1,46 milyon. Ancak bu insanların tamamı klasik 08.00-17.00 düzeninde çalışmıyor.
İŞKUR’un 2024 İzmir İşgücü Piyasası Araştırması’nda 20 ve üzeri çalışanı bulunan işletmelerin yüzde 34,6’sında vardiyalı çalışma yapıldığı tespit edildi. Daha kapsamlı İŞKUR araştırmalarında yalnızca 20+ çalışanlı işletmelerde 546 bin 735 çalışan bulunduğu görülüyor.
Bu iki veri, gece ekonomisinin büyüklüğünü hesaplamak için en önemli başlangıç noktalarından biri.
SAĞLIKTA 58 BİN KİŞİLİK ORDU
İzmir Valiliği’nin güncel verileri kentte 58 bin 45 sağlık personeli bulunduğunu gösteriyor.
Kentte 64 yataklı sağlık kurumu, 125 acil sağlık hizmetleri istasyonu ve toplam 14 bin 699 hastane yatağı bulunuyor. Bunların önemli bölümü gece boyunca hizmet vermeye devam ediyor.
Yalnızca İzmir Şehir Hastanesi’nde 5 bin 200’ün üzerinde sağlık personeli bulunuyor ve acil servise günlük ortalama 1.500 hasta başvuruyor.
Dolayısıyla gecenin görünmeyen en büyük çalışan gruplarından biri sağlık sektörü.
SANAYİDE IŞIKLAR SÖNMÜYOR
İzmir’in organize sanayi bölgeleri de gece ekonomisinin merkezlerinden.
İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi tek başına yaklaşık 55 bin kişiye istihdam sağlıyor.
İTOB’da ise 344 faal firmada 7 bin 500 kişi çalışıyor.
Bunlara Aliağa, Kemalpaşa, Torbalı, Pancar, Tire, Bağyurdu, Bergama ve diğer sanayi bölgeleri eklendiğinde İzmir’in vardiyalı üretim havuzu çok daha büyüyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verileri İzmir’de 13 OSB bulunduğunu gösteriyor.
GECE 03.00’TE KİMLER ÇALIŞIYOR?
6N1K hesaplamasında yalnızca fabrikaları hesaba katmadık.
Gece çalışması gereken başlıca alanlar arasında sağlık, imalat, petrokimya, enerji, lojistik ve depolama, liman faaliyetleri, havalimanı, özel güvenlik, oteller, restoran ve eğlence işletmeleri, taksiler, akaryakıt istasyonları, fırınlar, temizlik, kolluk ve acil hizmetler bulunuyor.
Üstelik mevzuat da sağlık, turizm ve özel güvenliği gece çalışmasının özel düzenlendiği alanlar arasında sayıyor.
75 BİN RAKAMINA NASIL ULAŞTIK?
Burada önemli bir gazetecilik notu gerekiyor:
75 bin, SGK veya TÜİK tarafından açıklanmış bir “İzmir gece çalışanları” rakamı değildir. 6N1K’nın mevcut resmî göstergelerden oluşturduğu tahmindir.
Hesaplamada yaklaşık 1,46 milyonluk aktif çalışan tabanı; İŞKUR’un büyük işletmelerdeki yüzde 34,6’lık vardiyalı işyeri oranı; 546 bin 735 kişilik 20+ çalışanlı işletme istihdamı; sağlık sistemindeki 58 bin 45 personel; OSB istihdamı ve 24 saat faaliyet gösteren hizmet sektörlerinin büyüklüğü birlikte değerlendirildi.
Vardiyalı çalışanın tamamının aynı gece çalışmadığı, iki ve üç vardiyalı sistemler, izin günleri ve gündüz/gece rotasyonları hesaba katıldığında 65-85 bin kişilik bant makul tahmin aralığı olarak ortaya çıkıyor.
Bu bandın orta noktası:
75 BİN KİŞİ
Başka bir ifadeyle İzmir nüfusunun önemli bir bölümü uyurken, orta büyüklükte bir ilçenin nüfusuna yaklaşan bir çalışan kitlesi işinin başında olabilir.
HER 20 ÇALIŞANDAN YAKLAŞIK 1’İ
75 binlik orta tahmini 1,46 milyonluk aktif çalışan tabanına böldüğümüzde yaklaşık yüzde 5,1 çıkıyor.
Yani kaba ifadeyle:
İzmir’deki her 20 aktif çalışandan yaklaşık biri, gecenin belirli saatlerinde iş başında olabilir.
Burada yine “her gece aynı 75 bin kişi” demiyoruz. Vardiyalar değiştikçe çalışan insanlar da değişiyor.
TÜRKİYE’DE GECE ÇALIŞMASI BÜYÜYOR
Eurostat’ın gece çalışması veri seti Türkiye’yi de kapsıyor ve 2025’e kadar güncellenmiş durumda. Gece çalışması uluslararası istatistiklerde, kişinin olağan uyku saatlerinde ve özellikle gece yarısı ile 05.00 arasını kapsayan çalışma olarak değerlendiriliyor.
Bu tanım da 6N1K’nın 00.00-06.00 penceresini kullanmasını destekliyor.
ONLAR ÇALIŞIYOR, İZMİR SABAH HAZIR OLUYOR
Saat 02.00’de bir fırıncı hamuru yoğuruyor.
03.00’te acil serviste bir hemşire hastasının başında.
Aliağa’da üretim sürüyor.
Bir güvenlik görevlisi nöbet tutuyor.
Bir taksici yolcu bekliyor.
Lojistik merkezlerinde sabah dağıtılacak ürünler hazırlanıyor.
Temizlik ekipleri yeni güne hazırlanıyor.
İzmir’in sabah uyandığında hazır bulduğu şehrin arkasında, gecenin görünmeyen işgücü bulunuyor.
6N1K’NIN HESABI
Aktif çalışan: ≈ 1.463.000
20+ çalışanlı işletmelerde istihdam: 546.735
Vardiyalı çalışan büyük işletmelerin oranı: %34,6
Sağlık personeli: 58.045
İAOSB istihdamı: ≈ 55.000
İTOB istihdamı: 7.500
Tahmini gece çalışanı: 65.000–85.000
6N1K orta tahmini: ≈75.000 kişi
