ABD’NİN YAPAY ZEKÂ ÇİPİ KISITLAMALARI ÇİN PİYASALARINI SARSTI
ABD’nin ileri yapay zekâ çiplerine erişimi sınırlayan yeni kuralları, Çin’deki teknoloji hisselerinde sert düşüşlere yol açtı. Buna karşılık yerli çip üreticilerinin hisseleri, Çin’in kendi yarı iletken kapasitesini artıracağı beklentisiyle yükseldi.
ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), kasım ortasında Çinli ve kısıtlama listesindeki diğer şirketlerin ABD’nin çip ihracat kontrollerini uzaktan erişim yoluyla aşmasını engellemeyi amaçlayan yeni kurallar açıkladı. Düzenleme, ileri yapay zekâ çiplerinin bulunduğu veri merkezlerine üçüncü ülkeler üzerinden erişimi de sıkı lisans şartlarına bağlıyor.
Reuters’ın 20 Kasım tarihli haberine göre kısıtlamalar Çin’deki teknoloji hisseleri üzerinde belirgin bir baskı oluşturdu. Kararın ardından Hong Kong borsasında işlem gören yapay zekâ şirketi Z.ai’nin hisseleri yüzde 6’ya kadar geriledi. Teknoloji devlerinden Alibaba yüzde 6, Tencent ise yüzde 3 değer kaybetti.
Tablonun öbür yüzünde ise Çin’in yerli çip üreticileri vardı. Ülkenin en büyük çip üreticisi SMIC’in hisseleri yüzde 9, Hua Hong’un hisseleri ise yüzde 16 yükseldi. Yatırımcılar, Batı’dan ileri teknolojiye erişimi kısıtlanan Çin’in yerli yarı iletken üretimine daha fazla kaynak ayıracağı beklentisiyle bu şirketlere yöneldi.
Kısıtlamaların etkisi yalnızca Çin’le sınırlı kalmadı. ABD’de yarı iletken şirketlerini takip eden PHLX Yarı İletken Endeksi 16 Kasım’da yüzde 4’ün üzerinde düştü. AMD, Micron ve Broadcom gibi şirketlerin hisseleri de aynı gün yüzde 4 ile 7,6 arasında değer kaybetti.
Yapay zekâ çipleri, son yıllarda ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin merkezine yerleşti. Washington, ileri çiplerin askerî ve stratejik amaçlarla kullanılabileceği gerekçesiyle ihracat kontrollerini adım adım sıkılaştırırken Pekin, yerli çip ekosistemini güçlendirmek için büyük yatırım programları yürütüyor.
6N1K ANALİZ
Yarı iletken teknolojisindeki rekabet, küresel yapay zekâ yatırımlarının yönünü ve tedarik zincirlerinin yapısını belirlemeye devam ediyor. Kısıtlamalar kısa vadede piyasalarda dalgalanma yaratırken orta vadede Çin’in teknolojik bağımsızlık hamlesini hızlandırabilir. Bu tablo, Türkiye gibi teknoloji ithal eden ülkeler için de tedarik çeşitlendirmesinin önemini artırıyor.